Teknik İndikatörler
Teknik indikatörler, bir takım matematik hesaplarla işlenmiş,
geçmişteki piyasalara ait istatistiki verilerin sonuçlarıdır.
FOREX piyasalarındaki eğilimlerin devamını veya tersine dönmesini
öngörmek için şimdiye kadar değinilen grafiklerle beraber yoğun
bir şekilde başvurulan teknik indikatörler iki gruba ayrılır:
eğilimi takip eden indikatörler ve osilatörler.
Eğilimi takip eden indikatörler mevcut bir eğilimin yönünü ve
kuvvetini yansıtır. Eğilimi takip eden indikatörler mevcut bir
eğilimin ivmesinin kuvvetli olduğunu gösterdiğinde yatırımcılar
piyasaya girebilir. En yaygın olarak kullanılan indikatörler:
"Hareketli Ortalama" (moving averages) ve "Bollinger
Bantları" (Bollinger Bands), "Hareketli Ortalama Aralığı"
(Moving Averages Envelopes").
Osilatör ("dalgalanma", "titreşim"), alıcıların
veya satıcıların fazlasıyla çoğunlukta olduğunu olduğunu gösteren,
iki uç değerin arasında meydana gelen inidkatörlerdir. Osilatörün
değeri üst seviyeye yaklaşırsa piyasa alıcılara boğulmuştur, alt
seviyeye yaklaşırsa piyasa satıcılara boğulmuştur.
Bunun sonucu olarak yatırımcılar genellikle, piyasanın alıcılara
boğulduğu zaman satışa geçer, çünkü fiyatlar böyle bir piyasada
kısa zaman sonra düşüşe geçecek. Bunun tersindeyse yatırımcılar,
piyasanın satıcılara boğulduğu zaman alıma geçer, çünkü fiyatlar
kısa bir süre sonra yükselişe geçer. En yaygın osilatörler: İzafi
Güç Endeksi ("Relative Strength Index"; RSI), Hareketli
Ortalama Kesen Farkı ("Moving Average Convergence Difference";
MACD), "İvmeler" ("Momentum"), ve Stochastics
(Stokastiks).
Yukarıda bahsolunan indikatörlere teknik açıdan değinmek bu web
sitesinin amacını aşacağından dolayı indikatörlerin bazılarını
çok kısa olarak tanıtmakla yetinilecektir.
Hareketli Ortalama
Hareketli Ortalama, bir döviz çiftinin belirlenmiş bir süre içindeki
ortalama değeridir. Örneğin; 10 günlük Hareketli Ortalama'yı hesaplamak
için son 10 günün kapanış fiyatları toplanacak ve 10'a bölünecek.
Buna "Basit Hareketli Ortalama" ("Simple Moving
Average"; SMA) denir.
En yaygın olara kullanılan Hareketli Ortalamalar 5, 10, 20, 50
ve 100 günlüktür. Süre ne kadar kısa seçilirse indikatör o kadar
hassastır ve o kadar çabuk tepki verir. Süre ne kadar uzunsa indikatör
o kadar yumuşaktır. Uzun bir süre üzerinde hesaplanan Hareketli
Ortalama daha güvenilir neticeler sağlar.
Hareketli Ortalamaları eğilimin genel yönünü gösterir. Yukarıda
göründüğü gibi; seçilen süre ne kadar kısaysa Hareketli Ortalama
güncel fiyatlara o kadar yakındır.
Genel olarak, uzun vadeli bir Hareketli Ortalama'yı geçip onun
üstünde kalan kısa vadeli bir Hareketli Ortalama yükselen bir
eğilim teyit eder. Bunun tersinde, uzun vadeli Hareketli Ortalama'yı
geçip onun altında kalan kısa vadeli Hareketli Ortalama alçalan
eğilimi teyit eder. Hareketli Ortalamalar'ın kesişmesi bu anlamda
bir sinyal olarak kabul edilir.
Hareketli Ortalamalar destek veya direnç çizgisi olarak da kullanılır.
Hareketli Ortalamalar kuvvetli eğilimi olan piyasalarda sağlıkla
kullanılır. Belirgin bir eğilimi olmayan piyasalarda Hareketli
Ortalamalar'ın oluşturacağı fazlasıyla kesişme noktaları yatırımcıya
yanlış sinyal verir.
Bollinger Bantları
Bollinger Bantları 1980li yıllarının başında John Bollinger tarafından
yaratılmıştı. Bantların teorisi basittir ve uygulanması Hareket
Ortalamalarına benzer. Bollinger Bantları üç çizgili bir takımdan
oluşur:
- Orta Bollinger Bandı = 20 günlük Hareket Ortalaması
- Üst Bollinger Bandı = Orta Bollinger Bandı + 2 x 20 günlük standart
sapma
- Alt Bollinger Bandı = Orta Bollinger Bandı - 2 x 20 günlük standart
sapma
Bollinger Bantları daha çok belirli bir eğilimi olmayan, konsolide
piyasalarda kullanılır. Bollinger Bantları eğilimli piyasalarda
kullanılmamalı çünkü yanlış netice verirler. Fiyatlar Üst Bollinger
Bandı'na yaklaştığında piyasa satıcılara boğulmakta ve piyasa
yönünün değişmesi muhtemeldir.
İzafi Güç Endeksi
İzafi Güç Endeksi (RSI), belli bir süre içerisindeki bütün yükselen
hareketlerin güçü ile bütün alçalan hareketlerin gücünün arasındaki
ilişkiyi ölçer.
İzafi Güç Endeksi'nin formülü:
- RSI = 100 - [100/(1+RS)]
- RS = n günün üst kapanışlarının (mavi mum) ortalaması / n günün
alt kapanışlarının (kırmızı mum) ortalaması
RSI'nin en yaygın süresi 14 gündür, fakat yatırımcılar tercih
ettikleri süreyi serbestçe seçebilirler. Konsolide piyasalarda
iyi netice veren en yaygın osilatörlerin biridir.
Yukarıdaki formüldeki RS 1'se n günün üst kapanışlarının ortalaması,
n günün alt kapanışlarının ortalamasıyla eşittir ve RSI böylece
50 olur. Bu durumda piyasadaki yükselen güçlerle alçalan güçler
eşittir. RSI > 50 ise yükselen güçler alçalan güçlerden daha
büyüktür. RSI < 50 ise alçalan güçler yükselen güçlerden daha
büyüktür. RSI > 70 ise piyasa alıcılara boğulmuştur ve fiyatlar
muhtemelen düşüşe geçecektir. RSI <30 ise piyasa satıcılara
boğulmuştur ve fiyatlar muhtemelen yükselmeye başlayacaktır.
İvme İndikatörü
İvme indikatörü ("Momentum Index), bir döviz çiftinin değer
değiştirme hızını ölçmektedir.
İvme = V - Vn
V = son kapanış fiyatı
Vn = geçmişteki n süresinindeki kaoanış fiyatı
Kapanış fiyatında bir değişiklik yoksa İvme 0 olur. Bu değer
osilatörün orta çizgisini oluşturur. Kapanış fiyatları yükselmişse
İvme 0'dan daha yüksek olur ve kapanış fiyatlarında düşüş meydana
gelmişse İvme değeri negatif olur. En yaygın süre yine 14 gündür,
ama yatırımcılar yine istedikleri süreyi seçebilirler. İvme çizgisi
üst kenarına yaklaşırsa alıcılar piyasaya fazla yüklenmiş ve fiyatın
düşüşe geçemesi beklenebilir. İvme çizgisi alt kenara yaklaşırsa
satıcılar piyasaya fazla yüklenmiş ve fiyatın yükselmesi beklenebilir.
İvme indikatörünün sabitlenmiş değerleri olmadığı için üst ve
alt kenarlarının değersel anlamı değişkendir ve yatırımcılar dövizlere
gör farklı kenar değerleri belirleyebilir.
Fiyat grafiğindeki eğilim çizgisiyle İvme indikatörünün eğilim
çizgisinin birbirine ters açıda durması piyasanın zayıflayacağını
veya fiyatların yön değiştireceğini gösterebilir.
İvme indikatöründeki çizginin ortadaki sıfır değerli hattı geçmesi
genel eğilimin yön değiştirdiğini veya değiştireceğini gösterir.
Çizginin sıfır hattını aşağıdan yukarıya geçmesi, alım sinyali
olarak kabul edilir. Bubu tersiyse satış sinyali olarak kabul
edilir.
| 
